SPANISH COLONIZATION: Tiempo Castilla sa kasaysayan ng kapuluan
Kaharian Ng Español Sa Pilipinas
PAGBAGSAK ng Roman Empire, hiwa-hiwalay na mga kaharian ang naghati-hati sa lupaing tinawag na Iberia sa dulong kanluran ng Europe. Mula nuong ika-8 sandaang taon (8th century), sinakop ng mga Moro, Muslim mula sa Morocco, ang kalakihan ng Iberia sa isang sultanate o kahariang tinawag nilang El Andaluz o Andalucia. Napigil lamang ang mga Moro sa silangang hangganan (eastern border) ng Iberia, sa gilid ng lupain ng mga Frank (France ang tawag ngayon), sa pamumuno ni Dakilang Carlos (Carlo Magno, Charlemagne, Charles the Magnificent). Ang sagupaan na nakapigil sa mga Moro ang laman ng alamat ni Rolando (Song of Roland). Sa gilid ng kaharian itinatag ng mga Frank ang palagiang tanggulan na tinawag nilang Mark o March Hispanica mula sa taguri ng mga Roman na pagkaraan ng panahon ay pinagmulan ng pangalang España.
Sa bandang hilaga ng Iberia, sa tinatawag ngayong Asturias at bahagi ng Santander, napigil din ang mga Moro nuong taon ng 722 ng hukbo ni Pelayo, isa sa mga hari duon ng mga Visigoth, mga dayo mula Germany (Alemanya) na, kahalo sa mga dinatnan nilang mga katutubong Iberian at mga dayo ring Celtics,
Nuong nagtanan ang princesa ng Castilia, si Isabel, at nagpakasal nang lihim sa principe at tagapagmana ng Aragon, si Fernando, nuong 1469 saka lamang napagbuo ang kalakihan ng Iberia sa iisang kaharian, at nagsimulang tawagin ang buong lupain sa pangalang España. Hindi aabot ng 100 taon, sasakupin ng bagong kaharian ang Pilipinas.
Ang Simula Ng Mga Conquistador, 711 - 1492
Phoenicians (ang nagtatag ng kaharian ng Cartagena o Carthage), Greeks at Romans, ay tatawaging mga Español sa mga darating na panahon. Sa 800 taon na sumunod sa pagwawagi ni Pelayo, ginanap ng mga magiging Español ang ‘requista,’ ang pagsakop muli sa kanilang lupain, at napilitang magbuklod-buklod ang iba’t ibang pangkat ng mga requista o mga conquistador upang makayanan ang malalakas at malalaking santadahan ng mga Moro. Nuong ika-11 sandaang taon, nakapagbuo ang mga conquistador ng 3 malaking kaharian sa mga lupaing nabawi mula sa humihina at nawatak na Andalucia, nalabi na lamang sa kaharian ng Granada:
ANG PANAHON NG PAGHAHARI NG ANGKAN NG CASTILLE AT ARAGON
Matimtimang
Mag-asawang
Mananakop
Sina Isabel at Fernando ang itinanghal ngayong ‘hari at reginang catholico’ (Los reyes catolicos, the Catholic Monarchs) dahil sa masugid nilang pagpalawak ng simbahan sa España at sa anumang bahagi ng daigdig na maabot ng kanilang kapangyarihan. At lalo na sa malupit nilang pag-usig sa mga Judeo, Muslim at lahat ng ayaw maging, o manatiling, catholico.
Ang kanilang mga conquistador, kinilalang pinaka-malakas at pinaka-mabangis na hukbo sa buong Europa nuon, ay walang alam na hanap-buhay maliban sa pagkurakot sa mga Muslim na magapi nila sa digmaan. Nang matapos ang ‘requista’ nuong 1492 at naubos na lahat ang yaman at ari-arian mga Muslim at Judeo, napilitan silang humanap ng ibang maa-agawan ng yaman.
Ang mag-asawa ang nagpundar kay Cristobal Colon (Christopher Columbus), ang unang taga-Europa na nakarating sa America nuong 1492. Upang madagdagan ang mabilis na nauubos na yaman ng kaharian, at upang mabawasan ang gulo ng mga palaboy na conquistador sa España, sinulsulan at pinundaran ng mag-asawa, at ng mga sumunod na hari ng España, ang paglayag ng mga ito sa mga bagong ‘tuklas’ na lupain. Nagsimulang dumanak ang mga conquistador sa America at, hindi nagtagal, sa Pilipinas.
1. Isabela 1 ng Castilia (1451-1504).
Ipinanganak siya sa Madrigal delas Altas Torres (sa Avila, España) nuong Abril 22, 1451 kina Juan 2 ng Castilia at Isabel ng Portugal. Napangasawa niya si Fernando 2 ng Aragon nuong Octobre 18, 1469 at nahirang na regina ng Castilia at Leon nuong Deciembre 13, 1474 kapalit ng kanyang yumaong kapatid na hari, si Enrique 14.
Hinirang niyang tagapagmana ang kanyang anak, si
Juana, at ang naging asawa nito, si Felipe ng Austria. Habang bata pa ang kanyang apo, si Carlos, anak ni Juana at Felipe, hinirang niyang pansamantalang hari (regent) ng Castilia at Leon ang kanyang asawa, si Fernando 2 ng Aragon. Namatay si Isabela sa Medina del Campo sa Valladolid nuong Noviembre 26, 1504.
2. Fernando 2 ng Aragon at Navarra (1452-1516).
Ipinanganak siya sa Sos, Zaragoza nuong Mayo 10, 1452 kina
Juan 2 at Juana Enriquez ng Aragon at Navarra.
Nuong buhay at regina ng Castilia at Leon si Isabel, consorte siya at pinayagan siyang maging hari ng Castilia lamang, - nanatiling tangi kay Isabela ang kaharian ng Leon, - upang mapag-isa ang 2 pinakamalaking kaharian ng España laban sa mga Muslim na sumasakop pa nuon sa timog bahagi ng España. Sampung taon na siyang naghahari sa Castilia nang manahin niya mula sa kanyang mga magulang ang kaharian ng Aragon at Navarra nuong Enero 20, 1479. Nang masakop ng kanilang hukbo ang huling kaharian ng mga Muslim sa Granada nuong 1492, nabuo ang kaharian ng España sa kauna-unahang panahon.
Nang mamatay si Isabela, namahinga si Fernando sa Aragon nuong Junio 27, 1506. Ang kanyang manugang, si Felipe ng Austria na asawa ni Juana, ang naghari sa Castilia hanggang mamatay ito nuong Agosto 21, 1507. Naghari muli nuon si Fernando at pinatatag niya ang bagong pinagbuong bayan ng España. Namatay siya sa Madrigalejo nuong Enero 23, 1516.
3. Juana ng Castilia at Aragon (1479-1555). Pangalawang anak na babae nina Isabela at Fernando, isinilang sa Toledo nuong 1479. Tinawag siyang ‘Juanang Baliw’ (Juana La Loca) at buong buhay siyang nakulong sa luob ng bahay kahit na matapos siyang maging regina nuong Noviembre 26, 1504. Ikinasal siya kay Felipe ng Austria nuong Octobre 20, 1496 at si Felipe ang naghari sa España mula nuong 1504 hanggang mamatay ito nuong 1506. Pagkatapos, ang kanyang ama, si Fernando, ang naghari sa España sa ngalan ng kanyang anak, si Carlos 1. Namatay si Juana sa Tordesillas nuong Abril 11, 1555.
PANAHON NG ANGKAN NG AUSTRIA
4. Felipe 1 ng Austria (1478-1506).
Tinawag siyang Felipeng Makisig (El Hermoso). Ipinanganak siya nuong Julio 22, 1478 sa Bruges (bahagi ngayon ng Belgium) kina Maximilian 1, emperador ng Germany (Alemania), at Maria ng Borgonia (Bourgoin, bahagi ngayon ng France). Bilang consorte ni Regina Juana ng Castilia, naghari si Felipe sa España mula nuong Noviembre 26, 1504 hanggang mamatay siya sa Burgos, España, nuong Septiembre 25, 1506.
Ulitin mula sa itaas Tahanan: Mga Kasaysayan Ng Pilipinas Lista ng mga kabanata Susunod na kabanata